Początki Instytutu Lotnictwa

1 sierpnia 1926 roku w Warszawie utworzono Instytut Badań Technicznych Lotnictwa – dzisiejszy Instytut Lotnictwa. Jakie były początki naszej lotniczej historii w latach 1918-1926? Zapraszamy do lektury!

Już w grudniu 1918 roku utworzony został w Sekcji Żeglugi Napowietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych Dział Naukowo-Techniczny pod kierunkiem płk. inż. Jana Wroczyńskiego. Kierownictwo Działu przejmowali kolejno oficerowie: ppor. inż. Mieczysław Pietraszek , ppor. inż. Gustaw Mokrzycki, a następnie płk Jan Stachowski.

W 1919 roku Dział został przemianowany na Wydział Naukowo-Techniczny i Wyszkolenia (z siedzibą w Zamku Królewskim w Warszawie). Został on włączony do utworzonego w 1920 roku Departamentu Lotnictwa Ministerstwa Spraw Wojskowych.

Pierwszym zadaniem Wydziału było opracowanie opisów technicznych i instrukcji sprzętu lotniczego, który stanowił konglomerat różnych typów samolotów odziedziczonych po zaborcach oraz zakupionych podczas wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku – francuskich, brytyjskich, włoskich i niemieckich. Innym zadaniem było wytypowanie zakładów, w których możliwa była produkcja sprzętu lotniczego.

Po wojnie i demobilizacji stanęły przed Wydziałem nowe problemy. Zamiary podjęcia produkcji lotniczej spowodowały zmiany organizacyjne i personalne. Kolejnymi kierownikami Wydziału byli mjr Stanisław Sarnowski, inż. Klemens Filipowski. W listopadzie 1921 roku Wydział przekształcono w Wojskową Centralę Badań Lotniczych (WBCL), a na jej szefa wyznaczono ppłk. pil. Zdzisława Zycha-Płodowskiego. Jego rozległa wiedza, perspektywiczne spojrzenie i ogromne horyzonty myślowe w dziedzinie lotnictwa były podstawą rozwoju Centrali. Była ona organizacyjnie powiązana z Departamentem IV Żeglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych i prowadziła nadzór produkcji lotniczej, badania i odbiór sprzętu lotniczego. Począwszy od 1922 roku, dysponowała laboratorium chemicznym i wytrzymałościowo-metalograficznym. Prowadziły one badania metali, drewna, paliw, smarów i innych materiałów używanych w lotnictwie oraz określały normy na wymienione materiały. W 1922 roku wydzielone zostało z Wojskowej Centrali Badań Lotniczych Kierownictwo Centralnych Zakładów Lotniczych, które zarządzało Centralnymi Warsztatami Lotniczymi (CWL), prowadziło nadzór nad zakładami produkującymi sprzęt lotniczy i odbiorem produkowanego sprzętu. W 1923 roku wydało ono instrukcję dla kontroli wojskowej, która w zasadniczych jej elementach była aktualna w ciągu długich lat, także po drugiej wojnie światowej. Szefami tej instytucji byli kolejno: mjr inż. pil. Stanisław Stec, ppłk obs. inż. Janusz de Beaurain i płk Hipolit Łossowski.

Pierwszego sierpnia 1926 roku Wojskowa Centrala Badań Lotniczych przemianowana została na Instytut Badań Technicznych Lotnictwa i data ta stanowi początek historii Instytutu Lotnictwa.

Źródło:

Fragment publikacji: „80 lat Instytutu Lotnictwa” – Jerzy Grzegorzewski i Tadeusz Królikiewicz, Biblioteka Naukowa Instytutu Lotnictwa, Warszawa 2006, str. 9